Het aantal westnijlvirus-besmettingen neemt dit jaar toe in Europa, en ook in Nederland is recent zelfs een sterfgeval gemeld (bron: RIVM). Reden voor ongerustheid? Niet per se. Wel een goede aanleiding om even stil te staan bij wat het westnijlvirus precies is, waarom het dichterbij komt, en hoe je jezelf eenvoudig beschermt.
Wat is westnijlvirus?
Westnijlvirus (WNV) is een virus dat wordt overgedragen door de steek van een geïnfecteerde mug, met name de Culex-mug. Vogels vormen het natuurlijke reservoir van het virus. Een mug die een besmette vogel steekt en diens bloed opzuigt, kan het virus daarna bij een volgende steek overdragen op een mens of dier. Van mens op mens verspreidt het virus zich niet via normaal contact.
De meeste mensen die besmet raken merken er weinig tot niets van. Ongeveer 4 op de 5 mensen krijgt geen klachten. Bij een deel van de besmette personen ontstaan milde, griepachtige klachten zoals koorts, hoofdpijn en spierpijn, die vanzelf overgaan. Slechts een klein percentage, vaak mensen met een kwetsbaardere gezondheid of oudere leeftijd, ontwikkelt een ernstiger verloop waarbij ook het zenuwstelsel wordt aangetast. Juist in die kleine groep kan de ziekte helaas ernstig verlopen, wat ook de recente berichtgeving over een overleden persoon in Nederland verklaart.
Waarom zien we het virus nu ook dichter bij huis?
Westnijlvirus is niet nieuw, maar wel steeds vaker in noordelijker gelegen landen te vinden. Een aantal factoren speelt hierbij een rol:
- Warmere en langere zomers. Muggen zijn actiever bij hogere temperaturen en hun seizoen duurt langer.
- Verschuivende leefgebieden. Mugsoorten die het virus kunnen overdragen breiden hun verspreidingsgebied uit naar het noorden.
- Meer broedplaatsen. Warmer en soms natter weer zorgt voor meer stilstaand water, een ideale broedplaats voor muggen.
In Nederland wordt het virus sinds enkele jaren aangetroffen in muggen en vogels, en incidenteel bij mensen. Dat het virus hier nu structureel voorkomt, past in een breder Europees beeld: landen als Italië, Griekenland en Roemenië kennen al langer jaarlijkse uitbraken, en het verspreidingsgebied schuift op.
Bescherming: geen paniek, wel een aanpassing van gewoontes
Het goede nieuws: de basismaatregelen tegen muggen die reizigers al kennen van verre bestemmingen, werken net zo goed dichter bij huis.
- Gebruik een muggenwerend middel op onbedekte huid, zeker in de avond- en nachturen wanneer Culex-muggen het actiefst zijn.
- Draag bedekkende kleding tijdens wandelingen bij water, in bos of natuurgebied rond schemer.
- Voorkom stilstaand water rond huis (regentonnen, plantenschoteltjes), dat is waar muggen zich voortplanten.
- Gebruik een muskietennet bij het slapen met open ramen in muggenrijke periodes.
Waar muggenbescherming voorheen vooral werd geassocieerd met verre reizen naar de tropen, wordt het door klimaatverandering steeds relevanter voor de eigen tuin, camping of wandeling langs Nederlandse wateren. Het is dezelfde voorzorg, alleen dichter bij huis.
Blijf alert, maar geen reden voor angst
Westnijlvirus hoeft niemand ervan te weerhouden om buiten te genieten. Voor de meeste mensen verloopt een besmetting onopgemerkt of mild. Wel is het verstandig om, net als bij een reis naar risicogebieden, standaard bescherming tegen muggen mee te nemen in je routine. Zo geniet je zorgeloos van de zomer, met een simpele extra gewoonte erbij.