Tijgermug doet zich tegoed aan mens

13 april 2008

Wat: knokkelkoorts bezig met opmars
Hoe: de tijgermug verspreidt zich

Vorige week luidden de ziekenhuizen in de Braziliaanse hoofdstad de noodklok. Ze worden overspoeld door mensen die besmet zijn met knokkelkoorts, een ziekte die wordt veroorzaakt door een virus en wordt overgebracht door de tijgermug. Elk uur melden zich vijftig nieuwe patiënten aan de poorten van de ziekenhuizen in Rio de Janeiro, aldus de Braziliaanse minister van Volks-gezondheid. ‘Er is sprake van een epidemie’. Afgelopen jaar overleden zeker vijftig mensen aan de ziekte. ‘

Brazilië is niet het enige land dat is getroffen door dengue, zoals de ziekte ook wel wordt genoemd. Knokkelkoorts is bezig aan een wereldwijde opmars. Naar schatting worden jaarlijks meer dan vijftig miljoen mensen besmet met de ziekte die leidt tot koorts, pijn in hoofd, gewrichten en spieren en in het ernstigste geval tot interne bloedingen en de dood. Bleef de ziekte vooral beperkt tot tropische landen, nu vrezen deskundigen ook voor een opkomst van knokkelkoorts in Europa. Waarom verspreidt knokkelkoorts zich opeens als een olievlek over de aardbol? Marion Koopmans, hoogleraar infectieziektebestrijding aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, denkt dat de grotere overlevingskansen van de tijgermug hierin de belangrijkste rol speelt. In de tropische landen waar hij van oudsher voorkomt, worden muggen de laatste decennia minder goed bestreden dan in bijvoorbeeld de jaren zestig en zeventig. ‘Heftige middelen als het insecticide DDT worden nu om milieutechnische redenen niet meer gebruikt. Muggen varen daar wel bij. Bovendien is het aantal programma’s dat specifiek is gericht op muggenbestrijding in de loop der jaren afgenomen.’ Maar ook de tijgermug zelf heeft een ontwikkeling doorgemaakt. Deed hij zich vroeger vooral tegoed aan zoogdieren, nu heeft hij zich zodanig aangepast dat vooral de mens de klos is. ‘De tijgermug doet het vooral goed in stedelijke gebieden.' Een andere oorzaak is het veranderende klimaat. Door de mildere winters weet de tijgermug in steeds meer landen te overleven. Modellen van Britse entomologen voorspellen dat hij zich binnenkort ook West-Europa goed zal kunnen handhaven. In Italië heeft de tijgermug al zijn intrede gedaan. Daar besmette hij vorig jaar meer dan driehonderd mensen met een virus dat verwant is aan het virus dat dengue veroorzaakt. Ook Nederland is beducht voor knokkelkoorts. Nederland is namelijk voor West-Europa de belangrijkste importeur van Lucky Bamboo, een populair sierplantje waarin de tijgermuggen zich graag ophoudt. Minister Klink van Volksgezondheid sloot convenanten met de bedrijven die Lucky Banboo importeren; zij moeten er voor zorgdragen dat de sierplantjes zonder tijgermuggen de Rotterdamse haven binnenkomen. Maar critici, onder meer van het Centrum voor Landbouw en Milieu, vinden dit een te vage afspraak, omdat het geen verplichting is. Klink onderschat volgens hen de kans op besmettingen met dengue in Nederland. Koopmans denkt dat het hier niet zo’n vaart zal lopen. ‘Mensen moeten vooral beducht zijn voor knokkelkoorts als ze naar tropische landen gaan.’ Een groot probleem is dat er geen enkel medicijn is tegen de ziekte. Geen vaccin en geen pillen die het virus doden. Onderzoekers zijn wel bezig met de ontwikkeling van een vaccin. Tenminste twee farmaceuten – Pasteur en GlaxoSmithKline – zijn daarmee in een vergevorderd stadium; het eerste vaccin zal vermoedelijk rond 2012 op de markt komen. Tot die tijd moeten we het met preventie doen. Mijden dus die tijgermug, die vooral floreert in broeierige poeltjes en plasjes, en als hij te dichtbij komt: doodmeppen.

Bron: astrid.smit@intermediair.nl