Tropische ziekten rukken op

24 november 2007

Castricum - Knokkelkoorts in Castricum, het Westnijlvirus in West-Graftdijk, gele koorts in Groet. Het zou over een paar jaar zomaar kunnen. Al Gore waarschuwt voor klimaatverandering. Maar een alarmerende film over oprukkende tropische ziekten is volgens de Castricummer entomoloog René Marcelis ook goed te maken.

Marcelis werkte met zeventig wetenscahppers mee aan het onlangs verschenen boek 'Emerging pests and vector-borne diseases in Europe'. Over hoe insecten drager zijn van virussen die langzaan aan 'onze' kantopkomen. Het is 'deel 1', dus er staat nog wat te gebeuren.
Oprukkende teken met de ziekte van lyme, Aziatische vogelgriep of de knut die blauwtong brengt. We kijken er niet meer van op. Ook niet van het papierverslindende papiervisje. Dook in 1989 op in Purmerend en vreet zich door bibliotheken heen. "Het meest schadelijke huisinsect van dit moment", zeg Marcelis. In bakjes heeft hij sinds maart papiervisjes opgesloten met een stukje keukenrol. "Ze overleven echt alles".
Via de papiervisjes belandde hij bij het boek over oprukkende tropische ziekten. "Wouter van der Weijden van het Centrum voor Landbouw en Milieu - kennis van me - had last van beestjes die de boeken hadden aangetast. Bleek een papiervisje. Van oorsprong komen die uit de tropen en subtropen. Wouter was net een boek over 'Biological globalisation' aan het afronden en werd benaderd om mee te schrijven aan het boek over tropische ziekten. Dat zijn we toen samen gaan doen."

Deadline
Terwijl de deadline van het boek passeerde, sloeg in Italié de Chikungunya toe. Een virusziekte die dodelijk kan zijn. "Die wordt overgedrgen door een Aziatische tijgermug. Op zich een heel enge mug die gele koorts, knokkelkoorts en het Westnijlvirus kan overdragen."
Inmiddels is die tijgermug ook in Noord-Holland aanbeland. "Die overleeft in stilstaand water. De tijgermug kwam hier via de import van bamboestekken door kwekers in Aalsmeer. Die worden op water geïmporteerd. Latere hebben ze het op gel gedaan. Maar ook dan overleeft de tijgermug." Marcelis trekt vergelijkingen met de knut. "Dat vliegje was echt nog nooit benoorden de Alpen gesignaleerd. Maar sinds augustus 2006 heeft de knut voor uitbraken van blauwtong gezorgd. Vorig jaar 460 besmette bedrijven en nu al zesduizend."

Al Gore
Al Gore waarschuwde in zijn 'Inconvenient truth' ook voor de verspreiding van tropische ziekten. Zoals het Westnijlvirus plots in de Verenigde Staten toesloeg.
Dat kan in Nederland ook. "Het is heel moeilijk te voorspellen en heeft met veel factoren te maken. De klimaatsontwikkeling, we hebben steeds heel zachte winters waarin de knut overleeft. Maar je moet ook weten of er natuurlijke vijanden zijn."
En dan bestaat nog de mogelijkheid dat de ziekten worden overgedragen op inlandse muggen. Geen ondenkbare situatie in Nederland dat pas sinds 1970 officieel malariavrij verklaard is.
In de toekomst kijken kunnen Marcelis en de andere wetenschappers niet. "Toch denk ik dat we door klimaatsveranderingen en het toegenomen transport vaker zullen worden geconfronteerd met onverwachte ziekten. Duw moeten we onderzoek blijven doen en rekening houden met noodscenario's."
Al kun je die ziektes makkelijker op op een andere manier oplopen. "We reizen zelf veel meer. De kans dat je in het buitenland, zeg Thailand waar ze ook knokkelkoorts hebben, een tropische ziekte oploopt is natuurlijk vele malen groter."

bron: Rien Foris - Noordhollands Dagblad